چرا بعضی عطرها یونیسکس‌اند؟ یونیسکس یعنی چه؟

در دنیای امروز که مرزهای سنتی بین زنانه و مردانه کم‌رنگ‌تر شده‌اند، عطر هم از این تغییرات بی‌نصیب نمانده است. اگر تا همین چند سال پیش اغلب عطرها با برچسب زنانه یا مردانه معرفی می‌شدند، حالا نام یونیسکس Unisex را زیاد می‌بینیم؛ عطری که نه کاملاً زنانه است و نه صرفاً مردانه، بلکه چیزی بین این دو یا فراتر از آن‌هاست. بسیاری از افراد هنگام خرید عطر با این سؤال روبه‌رو می‌شوند که یونیسکس یعنی چه؟ و چرا بعضی عطرها را همه می‌توانند استفاده کنند؟.

در این مطلب از وب‌سایت‌ فروشگاه اینترنتی کی ام کالا، به زبان ساده توضیح می‌دهیم یونیسکس در دنیای عطر چه معنایی دارد، چرا اساساً عطرها به دو گروه زنانه و مردانه تقسیم شدند، و چه شد که دسته‌ یونیسکس به وجود آمد.

یونیسکس یعنی چه؟

یونیسکس (Unisex) در ساده‌ترین تعریف، یعنی «مشترک بین دو جنس»؛ یعنی چیزی که هم برای زنان و هم برای مردان طراحی شده و محدود به یک جنس خاص نیست. در حوزه‌ عطر، وقتی می‌گوییم یک عطر یونیسکس است، یعنی ترکیب بو، احساس، تصویر ذهنی و بسته‌بندی آن طوری طراحی شده که هم زنان از آن لذت ببرند و هم مردان، بدون این‌که حس کنند از جنس مخالف وام گرفته‌اند.

در دنیای عطر، یونیسکس به این معنا نیست که بوی عطر خنثی یا بی‌شکل است؛ بلکه یعنی تعادل بین نت‌هایی که معمولاً زنانه تلقی می‌شوند (مثل گل‌های شیرین، وانیل، میوه‌های رسیده) و نت‌هایی که اغلب مردانه شناخته می‌شوند (مثل رایحه چوبی، ادویه‌ای، دودی یا چرمی). در یک عطر یونیسکس، این نت‌ها طوری کنار هم قرار می‌گیرند که نه یکی بر دیگری غلبه واضح داشته باشد، نه تصویر کلی عطر خیلی لطیف و ظریفِ صرفاً زنانه باشد، و نه خیلی تند و خشنِ صرفاً مردانه.

نکته‌ مهم این است که یونیسکس به معنی «شبیه به همه» نیست؛ یعنی قرار نیست بوی همه عطرهای یونیسکس مثل هم باشد یا روی همه افراد یک حس کاملاً یکسان ایجاد کند. بلکه به این معنی است که این عطر برای همه می‌تواند مناسب باشد؛ هرکسی باتوجه‌به سلیقه‌ شخصی، سبک پوشش، موقعیت استفاده و حتی شیمی بدن خودش، می‌تواند با این رایحه ارتباط برقرار کند. در واقع یونیسکس بیشتر یک طرز فکر است: این‌که بو را ابزار بیان سلیقه‌ فردی بدانیم، نه برچسب جنسیتی.

ادکلن مردانه بولگاری آکوا پور هوم Bvlgari Aqva Pour Homme (M) 100ml Edt Spr

19,200,000 تومان

افزودن به سبد خرید

 چرا اصلاً عطرها زنانه و مردانه شدند؟

در نگاه تاریخی، عطر به‌صورت ذاتی جنسیتی نبوده است. در بسیاری از فرهنگ‌های قدیمی، مردان و زنان هر دو از روغن‌ها و عطرهای معطر به‌صورت مشترک استفاده می‌کردند؛ از مصر باستان تا ایران و روم، بو بیشتر جنبه آیینی، درمانی یا اشرافی داشته تا زنانه یا مردانه. اما باگذشت زمان و به‌خصوص از قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، همراه با شکل‌گیری صنعت مد و زیبایی مدرن، تقسیم‌بندی جنسیتی در عطرها هم پررنگ شد.

این تفکیک تا حد زیادی حاصل بازاریابی و فرهنگ آن دوره بود. به‌تدریج در ذهن مردم جا افتاد که رایحه‌های گل‌دار، شیرین و پودری زنانه هستند و رایحه‌های چوبی، ادویه‌ای، تلخ و دودی مردانه. صنعت عطرسازی هم برای ساده‌تر کردن بازاریابی و هدف‌گیری مشتری، محصولاتش را با برچسب «for women» و «for men» عرضه کرد. بسته‌بندی‌ها، رنگ بطری‌ها و حتی تبلیغات، همه در همین راستا طراحی شدند: صورتی، بنفش و منحنی‌ها برای عطرهای زنانه؛ رنگ‌های تیره، مشکی، آبی و خطوط زاویه‌دار برای عطرهای مردانه.

از طرف دیگر، کلیشه‌های اجتماعی هم این تفکیک را تقویت کردند: زن ظریف، لطیف و رمانتیک که بوی گل و وانیل می‌دهد؛ مرد قوی، جدی و قدرتمند که بوی چوب، دود و چرم می‌دهد. همین تصویرسازی‌ها باعث شد نسل‌های مختلف عادت کنند عطر را از روی جنسیت انتخاب کنند، نه‌تنها از روی سلیقه شخصی. درحالی‌که اگر برچسب‌ها را برداریم، بسیاری از عطرهای به‌اصطلاح «زنانه» روی پوست مردان هم جذاب‌اند و برعکس.

به‌مرور و با تغییر نگاه جامعه به جنسیت و هویت فردی، این مرزبندی‌ها زیر سؤال رفت. مردم جسورتر شدند، برندها خلاق‌تر، و کم‌کم راه برای دسته جدیدی از عطرها باز شد: عطرهایی که از ابتدا با نیت مشترک بودن طراحی شده‌اند؛ یعنی یونیسکس.

چرا بعضی عطرها یونیسکس‌اند؟

بعضی عطرها ذاتاً یونیسکس‌اند، چون ترکیب بویایی‌شان بر پایه تعادل و میانه‌روی ساخته شده است. در چنین عطری‌ها، هدف این نیست که یک حس خیلی زنانه یا خیلی مردانه را پررنگ کنیم، بلکه می‌خواهیم رایحه‌ای بسازیم که «شخصیت» داشته باشد، اما به یک کلیشه‌ جنسیتی خاص گره نخورد.

یک عطر یونیسکس معمولاً از چند گروه رایحه به طور هم‌زمان استفاده می‌کند: مثلاً ترشی و تیزی مرکبات برای شادابی و طراوت، کمی گل برای لطافت، روایح چوبی یا مشکی برای عمق و جدیت، و شاید اندکی ادویه برای هیجان. نتیجه نهایی این است که وقتی عطر را استشمام می‌کنید، ذهنتان فوراً آن را «خیلی زنانه» یا «خیلی مردانه» برچسب نمی‌زند؛ بیشتر حس می‌کنید با یک رایحه شیک و متعادل طرفید.

عامل مهم دیگر، فرهنگ و سلیقه نسل جدید است. بسیاری از افراد دیگر دوست ندارند عطرشان فقط به این دلیل که «مردانه» نوشته شده، انتخاب شود؛ آن‌ها عطری را می‌خواهند که باروحیه و سبک زندگی‌شان بخواند. برندها هم این تغییر را درک کرده‌اند و عمداً عطرهایی می‌سازند که برای هر دو جنس جذاب باشد؛ این کار از نظر بازاریابی هم هوشمندانه است، چون دامنه مشتری را دوبرابر می‌کند.

همچنین، بعضی از رایحه‌ها وقتی روی پوست افراد مختلف می‌نشیند، شخصیت متفاوتی پیدا می‌کند. مثلاً یک عطر چوبی – مرکباتی ممکن است روی پوست یک زن کمی لطیف‌تر و روی پوست یک مرد کمی خشک‌تر به نظر برسد، اما در هر دو حالت، هنوز جذاب است. این چندنقطه‌ای بودن روی طیف زنانه/مردانه، همان چیزی است که عطر را یونیسکس می‌کند.

ادکلن ال اینتنس د بلو گلد لیبل L'intense De Blue Gold Label 100ml EDP Spr

3,750,000 تومان

افزودن به سبد خرید

چه نوع رایحه‌هایی بیشتر یونیسکس می‌شوند؟

بعضاً گفته می‌شود که هر نوع رایحه‌ای می‌تواند یونیسکس باشد، اما تجربه‌ بازار نشان می‌دهد بعضی دسته‌ها بیشتر در میانه قرار می‌گیرند و به‌خوبی هم از سوی هر دو جنس پذیرفته می‌شوند. سه دسته‌ مهم که معمولاً پایه‌ بسیاری از عطرهای یونیسکس را تشکیل می‌دهند عبارت‌اند از: چوبی، مرکباتی و آروماتیک (گیاهی/معطر).

• رایحه‌های چوبی

روایح چوبی مثل چوب صندل، سدر، وتیور، چوب گایاک و نعناع هندی (پچولی) اغلب به‌خاطر حس گرم، عمیق و کمی خشک خود، ستون فقرات بسیاری از عطرهای یونیسکس هستند. اگرچه چوبی‌ها از دیرگاه بیشتر با عطرهای مردانه گره‌خورده‌اند‌، اما وقتی کنار نت‌های روشن‌تر مثل مرکبات یا گل‌های سبک قرار می‌گیرند، تعادل جذابی می‌سازند که هم برای زنان جذاب است و هم برای مردان.

• رایحه‌های مرکباتی

مرکبات مانند لیمو، ترنج، پرتقال، گریپ‌فروت و نارنج، ذاتاً شاداب، خنک و انرژی‌بخش‌اند. این نت‌ها کمتر رنگ‌وبوی جنسیتی دارند و بیشتر با حس «تمیزی» و «طراوت» شناخته می‌شوند. به همین دلیل، بسیاری از عطرهای روزمره و ادکلن‌های سبک که برای استفاده مشترک طراحی می‌شوند، پایه مرکباتی دارند. وقتی مرکبات در کنار چوب و اندکی گل یا ادویه بیاید، نتیجه اغلب یک عطر یونیسکس دوست‌داشتنی است.

• رایحه‌های آروماتیک (گیاهی/معطر)

این گروه شامل نت‌هایی مثل اسطوخودوس، رزماری، مریم‌گلی، آویشن، نعناع، ریحان و سایر گیاهان معطر است. این روایح حسی طبیعی، سبز و خنک به عطر می‌دهند و در ترکیب با مرکبات و چوب، گستره وسیعی از عطرهای یونیسکس را می‌سازند. بوی آروماتیک نه خیلی شیرین است، نه خیلی تلخ؛ چیزی میان این‌ها که به‌راحتی روی پوست هر دو جنس می‌نشیند.

در کنار این‌ها، نت‌های دریایی، میوه‌ای سبک (مثل سیب سبز یا گلابی)، چای، مشک‌های تمیز و حتی بعضی گل‌ها (مثل گل یاس یا شکوفه پرتقال وقتی خیلی شیرین نباشند) هم می‌توانند در قالب یونیسکس ظاهر شوند. نکته این است که شدت و ترکیب نت‌ها طوری باشد که عطر به سمت یک تصویر کلیشه‌ایِ خیلی زنانه یا خیلی مردانه کشیده نشود.

معرفی بهترین عطرهای یونیسکس معروف

در سال‌های اخیر، عطرهای یونیسکس در میان برندهای نیش و حتی تجاری بسیار محبوب شده‌اند. خیلی از این عطرها به‌خاطر تعادل جذاب بین طراوت و عمق، هم در میان خانم‌ها پرفروش‌اند و هم در میان آقایان. در جدول زیر تعدادی از عطرهای یونیسکس معروف و محبوب را به‌صورت خلاصه معرفی می‌کنیم تا برای انتخاب اولیه یک راهنمای سریع داشته باشید:

در انتخاب عطر یونیسکس، بهتر است علاوه بر نام و شهرت، حتماً آن را روی پوست خودتان امتحان کنید. یونیسکس بودن یعنی عطر امکان مناسب‌بودن برای همه را دارد، اما در واقع این شیمی بدن و سلیقه‌ شماست که تعیین می‌کند این عطر روی شما چقدر جذاب به نظر برسد.

جمع‌بندی

یونیسکس در دنیای عطر یعنی عبور از مرزهای سنتی زنانه و مردانه و تمرکز بر سلیقه و شخصیت فردی. عطرهای یونیسکس با ایجاد تعادل میان روایح مختلف، بدون غلبه شدید یک حس کاملاً زنانه یا کاملاً مردانه، فضایی را می‌سازند که هرکسی می‌تواند در آن خودِ واقعی‌اش را انتخاب کند.

اگرچه تاریخ عطر تحت‌تأثیر بازاریابی و کلیشه‌های فرهنگی، عطرها را به دو دسته زنانه و مردانه تقسیم کرده، اما امروز بسیاری از برندها و مصرف‌کنندگان به این نتیجه رسیده‌اند که بو را نمی‌توان به‌سادگی جنسیتی کرد. روایح چوبی، مرکباتی و آروماتیک اغلب پایه عطرهای یونیسکس‌اند و در کنار سایر نت‌ها، دنیایی متنوع و جذاب از رایحه‌های مشترک ایجاد کرده‌اند.  در حقیقت، بهترین عطر یونیسکس برای شما عطری است که وقتی آن را می‌زنید، احساس اعتمادبه‌نفس، راحتی و لذت می‌کنید؛ مهم نیست روی جعبه چه برچسبی خورده باشد.